Naslov (srp)

Fenološka i ekološka istraživanja Ips typographus (L.) i Pityogenes chalcographus (L.) (Coleoptera: Curculionidae) na području planine Tare, njihovi prirodni neprijatelji i mogućnosti biološke kontrole : doktorska disertacija

Autor

Milosavljević, Marija, 1985-

Doprinosi

Dautbašić, Mirza, 1965-
Gavrilović, Bojan, 1982-
Tabaković-Tošić, Mara, 1959-
Petrović, Anđeljko, 1981-
Tomanović, Željko, 1966-

Opis (srp)

Potkornjaci (Coleoptera: Scolytinae) su široko rasprostranjena potfamilija surlaša koji veći deo svog života provode u drvenastim biljkama domaćinima. Rasprostranjeni su u svim delovima sveta, gde su povezani sa glavnim kopnenim biljnim vrstama. Svaka vrsta potkornjaka je specifično prilagođena svom domaćinu. Potkornjaci imaju ključnu ulogu u šumskim ekosistemima, predstavljajući evolutivno i istorijski dominantnu komponentu. Bez njih, hiljade mikroba, nematoda, grinja i drugih insekata ne bi opstalo, jer se direktno oslanjaju na prisustvo potkornjaka. Međusobno se dopunjuju u sinergističkim odnosima što često dovodi do propadanja biljaka i celokupnih šumskih kompleksa.Epidemijsko sušenje autohtonih smrčevih šuma, posebno je izraženo u regionima jugoistočne i centralne Evrope, uključujući i područja Republike Srbije, koja su pod određenim režimom zaštite prirode, poput Nacionalnih parkova Kopaonik i Tara, Rezervata biosfere Golija ili Parka prirode Stara planina.Među gotovo 6000 opisanih vrsta potfamilije Scolytinae, posebno ekonomski značajne su vrste rodova Ips i Pityogenes, koje najviše naseljavaju četinarske šume severne hemisfere. Kada su u pitanju smrčeve sastojine centralne Srbije, a posebno u području NP Tara, došlo je do enormnog povećanja brojnosti njihove dve najvažnije vrste potkornjaka, osmozubog Ips typographus (Linnaeus, 1758) i šestozubog Pityogenes chalcographus (Linnaeus, 1761). Detaljna istraživanja, kako fenologije, tako i ekologije, pomenutih vrsta doprinose boljem razumevanju i dopunjavanju dosadašnjih saznanja. Fenološke i ekološke karakteristike ovih potkornjaka prilagođene su specifičnim mikroklimatskim uslovima na planini Tari. Na osnovu rezultata opsežnih trogodišnjih istraživanja zaključeno je da su obe vrste u ovom području, univoltne.Feromonske klopke, za lov potkornjaka, su jedna od savremenijih metoda u šumarstvu, čija je uloga da pomoću agregacionih feromona, privuku i zadrže što veći broj jedinki. Na tržištu se stalno pojavljuju novi modeli, a testiranje njihove efikasnosti je od izutenog značaja. Rezultati istraživanja efikasnosti mokrog i suvog tipa naletno-barijernih klopki su pokazali da postoji statistički značajna razlika između broja ulovljenih jedinki. Mokre klopke su se pokazale daleko efikasnijim, s povećanim ulovom jedinki od čak 1,8 puta. Na žalost, evidentirano je i prisustvo 4.370 jedinki neciljanih insekata, pri čemu je najveći broj jedinki pripadao redu Coleoptera. Manipulacija sa mokrim klopkama je otežana, ali pružaju više informacija o prirodnim neprijateljima potkornjaka.Biološka borba, kao deo integralne zaštite šuma, ima za cilj održavanje populacija štetočina na ekonomski prihvatljivom nivou, koristeći prirodne neprijatelje poput patogena, parazitoida i predatora...

Opis (srp)

Biologija - Entomologija / Biology - Entomology Datum odbrane: 22.03.2024.

Opis (eng)

Bark beetles (Coleoptera: Scolytinae) are a widespread subfamily of weevils that spend a significant portion of their life cycle in woody host plants. They occur in all parts of the world and are associated with the most important terrestrial plant species. Each bark beetle species is specifically adapted to its host. Bark beetles play a crucial role in forest ecosystems and represent an evolutionarily and historically dominant component. Their importance is vital because without them thousands of microbes, nematodes, mites and other insects would not survive as they are directly dependent on the beetles' presence. They complement each other in a synergistic relationship that often leads to the decline of plants and entire forest complexes.The epidemic drying of native spruce forests is particularly pronounced in the regions of south-eastern and central Europe, including the areas of the Republic of Serbia that are under certain nature conservation regimes, such as the Kopaonik and Tara National Parks, the Golija Biosphere Reserve or the Stara Planina Nature Park.Among nearly 6000 described species of the subfamily Scolytinae, the species of the tribes Ips and Pityogenes, which mainly inhabit coniferous forests in the northern hemisphere, are the most economically important. In the spruce stands of central Serbia, especially in the NP Tara region, the population of the two most important beetle species, the eight-toothed Ips typographus (Linnaeus, 1758) and the six-toothed Pityogenes chalcographus (Linnaeus, 1761), has increased significantly. Detailed studies on the phenology and ecology of these species contribute to a better understanding and addition to existing knowledge. The phenological and ecological characteristics of these beetles are adapted to the specific microclimatic conditions on Mount Tara. Based on the results of an extensive three-year research, both species were found to be univoltine in this area.Pheromone traps for beetle monitoring are one of the more modern methods in forestry that aim to attract and trap large numbers of individuals using aggregation pheromones. New models are constantly coming onto the market and testing their effectiveness is of great importance. The results of testing wet and dry barrier traps showed a statistically significant difference in the n umber of individuals caught. Wet traps were found to be much more efficient, with up to a 1.8-fold increase in individuals caught. Unfortunately, 4,370 non-target insect individuals were also captured, most of which belonged to the order Coleoptera. Handling wet traps is more demanding, but provides more information on natural beetle enemies.Biological control as part of integrated forest management aims to maintain pest populations at economically acceptable levels through the use of natural enemies such as pathogens, parasitoids and predators...

Jezik

srpski

Datum

2023

Licenca

Ovo delo je licencirano pod uslovima licence
Creative Commons CC BY-NC-SA 3.0 AT - Creative Commons Autorstvo - Nekomercijalno - Deliti pod istim uslovima 3.0 Austria License.

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/at/legalcode

Predmet

OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Invertebrata. Beskičmenjaci

Scolytinae, Ipini, potkornjaci smrče, nacionalni park Tara, feromonske klopke, Braconidae, Cordycipitaceae, Pteromalidae, Acari, B. basiana i biološko suzbijanje

595.768.2:574.4(497.11)(043.3)

OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Invertebrata. Beskičmenjaci

Scolytinae, Ipini, spruce beetles, Tara National Park, pheromone traps, Braconidae, Cordycipitaceae, Pteromalidae, Acari, B. bassiana and biological control