Naslov (srp)

Selekcija genotipova kukuruza sa ubrzanim otpuštanjem vlage iz zrna : doktorska disertacija

Autor

Kovačević, Aleksandar D., 1993-

Doprinosi

Živanović, Tomislav, 1965-
Pešić, Vladan, 1965-
Prodanović, Slaven, 1964-
Branković, Gordana, 1977-
Pavlov, Jovan, 1983-
Radinović, Irena, 1975-
Delić, Nenad, 1962-

Opis (srp)

Za ispitivanje je korišćeno šest inbred linija kukuruza različitog porekla i dužine vegetacionog perioda u cilju selekcije roditeljskih linija sa svojstvom brzog otpuštanja vlage. Odabrane inbred linije su ukrštene po metodu punog dialela sa recipročnim kombinacijama čime je dobijeno 15 originalnih i 15 recipročnih hibrida. Ogledi su postavljeni u polju tokom 2021. i 2022. godine na tri lokacije: Zemun Polje, Školsko Dobro i Kukujevci (Sremska Mitrovica-Ruma)."Path" analiza je pokazala da na vlagu u berbi visoko pozitivan direktni efekat ima prečnik klipa (0,371), zatim ASI (0,233) i debljina listova komušine (0,230). Negativan direktan efekat na vlagu u berbi ima dužina klipa (-0,223). Na osobinu dnevni gubitak vlage iz zrna, najveći negativan direktni efekat ima prečnik klipa (-0,346), zatim površina listova komušine (-0,301) i interval metličenja i svilanja (-0,240), dok pozitivan direktan efekat na dnevno otpuštanje vlage ima dužina klipa (0,177). Sve ispitivane osobine bile u visoko značajnoj pozitivnoj korelaciji sa prinosom.Recipročnim ukrštanjima ustanovljene su statistički značajne razlike kod nekih hibrida, kako u pogledu prinosa tako i u pogledu dinamike otpuštanja vlage iz zrna, što ukazuje na neophodnost testiranja i recipročnih kombinacija, prilikom pronalaženja što boljeg hibrida.Regresionom analizom dinamike otpuštanja vlage iz zrna srednje kasnih samooplodnih linija kukuruza kroz njihova potomstva, utvrđeno je da su u 2021. godini hibridi koji su u sebi imali samooplodnu liniju ZPL1 na nedeljnom nivou najsporije gubili vlagu iz zrna (-4,44%), zatim hibridi koji su u sebi imali liniju ZPL5 (-4,70%), dok su hibridi koji su u sebi imali srednje kasnu liniju ZPL2 najbrže gubili vlagu iz kategorije srednje kasnih linija, u proseku za -4,95% na nedeljnom.U 2022. godini linija ZPL1 na nedeljnom nivou gubila je vlagu iz zrna za -3,50%, inbred linija ZPL5 za -3,77%, dok je linija ZPL2 gubila vlagu za -3,80%.Samooplodne linije ZPL1 i ZPL5 imale su odlične vrednosti OKS za prinos zrna i komponente prinosa i kao takve mogu se koristiti u programima selekcije kao donori poželjnih gena vezanih za prinos. Samooplodne linije ZPL3 i ZPL4 pokazale su se kao odlični donori poželjnih osobina za ubrzano otpuštanje vlage iz zrna. Zbog toga se kombinovanje ovakva dva tipa samooplodnih linija preporučuje za stvaranje visokoprinosnih hibrida sa ubrzanom dinamikom otpuštanja vlage iz zrna. Najviše vrednosti PKS za prinos zrna, u obe godine ispitivanja, dobijene su kod ukrštanja ZPL1 x ZPL5 i ZPL2 x ZPL5. Linije ZPL1 i ZPL5 imale su veoma značajne pozitivne vrednosti OKS za prinos, dok je linija ZPL2 imala statistički zanemarljive vrednosti OKS. To dokazuje da je u ukrštanju jednog roditelja sa visokim, i drugog sa niskim vrednostima OKS moguće, i da se može očekivati superiorno potomstvo.

Opis (srp)

Biotehničke nauke - Ratarstvo i povrtarstvo / Biotechnical sciences - Field and Vegetable Crops Datum odbrane: 04.06.2024.

Opis (eng)

Six maize inbred lines of different origin and period of maturity were used in order to select parental lines with the property for rapid kernel dry-down. The selected inbred lines were crossed by the full diallel method with reciprocal combinations, and in this way we got 15 original and 15 reciprocal hybrids. Field trials were during 2021 and 2022 on three locations: Zemun Polje, Školsko Dobro and Kukujevci (near Sremska Mitrovica-Ruma)."Path" analysis showed that the cob diameter (0.371), followed by ASI (0.233) and the husk leaves thickness (0.230) had a highly positive direct effect on the harvest moisture. The cob length has a negative direct effect on harvest moisture (-0.223). Especially the daily loss grain moisture, the largest negative direct effect is ear diameter (-0.346), followed by the husk leaf area (-0.301) and ASI (-0.240), while ear length (0.177) has a positive direct effect on daily moisture release. All investigated traits were in highly significant positive correlation with yield.Reciprocal crossings revealed statistically significant differences in some hybrids, in terms of yield and in terms of the rapid kernel dry-down, which indicates the necessity of testing and reciprocal combinations, when finding the best possible hybrid.By regression analysis of the rapid kernel dry-down rate from the grain of mid-late inbred lines of corn through their progeny, it was determined that in 2021 hybrids that had the inbred line ZPL1 in the weekly basis lost moisture from the grain the slowest (-4.44%), followed by hybrids that had the ZPL5 line in them (-4.70%), while hybrids that had the mid-late ZPL2 line in them lost moisture the fastest from the category of mid-late lines, i.e. by -4.95% on average on a weekly basis. In 2022, the ZPL1 line lost grain moisture by -3.50% on a weekly basis, the ZPL5 inbred line by -3.77%, while the ZPL2 line lost moisture by -3.80%.The highest specific combining ability (SCA) values for grain yield, in both investigated years, were obtained in the crossbreeding ZPL1 x ZPL5 and ZPL2 x ZPL5. Lines ZPL1 and ZPL5 had very significant positive values for yield, while line ZPL2 had statistically negligible values of GCA. This proves that in the crossbreeding of one parent with high, and another with low GCA values, it is possible, and superior offspring can be expected.The inbred lines ZPL1 and ZPL5 showed excellent GCA values for grain yield and yield components and as such can be used in selection programs as donors of desirable yield-related genes. The inbred lines ZPL3 and ZPL4 proved to be excellent donors of desirable traits for rapid kernel dry-down. That is why combining these two types of inbred lines is recommended for creating high-yielding hybrids with rapid kernel dry-down.

Jezik

srpski

Datum

2024

Licenca

Ovo delo je licencirano pod uslovima licence
Creative Commons CC BY-NC-ND 3.0 AT - Creative Commons Autorstvo - Nekomercijalno - Bez prerada 3.0 Austria License.

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/at/legalcode

Predmet

OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Žita

diallel method, genotype, hybrid, quantitative traits, rapid kernel dry-down, maize

OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Žita

dialelni metod, genotip, hibrid, kvantitativne osobine, dinamika otpuštanja vlage, kukuruz

33.15:631.575.222.7(043.3)