Naslov (srp)

VALERŠTAJNOVA TEORIJA SVETSKOG SISTEMA: PERSPEKTIVA EKONOMSKE ISTORIJE ILI POGLED U BUDUĆNOST?

Autor

Praščević, Aleksandra

Opis (eng)

ABSTRACT: The paper discusses the theory of the world capitalist system developed by Immanuel Wallerstein during the seventies of the 20th century, which was based on an attempt to provide an alternative explanation of the dynamics of historical economic development, concerning the dominant approach according to which the model of Western industrialization and capitalist development is presented as a universal and irreversible process. Wallerstein explained the interdependence of space, time, and development factors as the basic elements for explaining the relationship of dependence between the developed and the underdeveloped in the world system, based on the hierarchy and hegemony of the center about the periphery and semi-periphery. He also explained how the position of certain countries and regions within the world system changes. Wallerstein’s theory explains why certain countries and regions are developed, while others are characterized by an underdeveloped economy. He explained what is the role of the economy, and what is the role of politics in it, and whether it can be changed if we take into account the strengthening of dependency relations as a key structuring factor of underdeveloped economies. Wallerstein’s approach, according to which the unit of analysis must be the world system, and not individual states, will gain in the coming decades, in which the globalization process intensifies, especially in importance, and thus in confirmation. In the paper, the most important components of Wallerstein’s theory will be considered from the aspect of not only explaining the stages of development in economic history, but also the current geopolitical tensions and changes within the world system, which he spoke of as a structural crisis of the world system, or the capitalist world economy which questions the existing world system with the uncertainty of whether it will be replaced by a better or worse system, or perhaps systems. Certainly, according to Wallerstein’s statements, the world is in the process of transformation or transition of the existing system, one of the most significant characteristics of which is uncertainty.

Opis (srp)

APSTRAKT: U radu se razmatra teorija svetskog kapitalističkog sistema koju je razvio Imanuel Valerštajn tokom sedamdesetih godina XX veka, a u čijoj je osnovi bio pokušaj alternativnog objašnjenja dinamike istorijskog ekonomskog razvoja, u odnosu na dominantan pristup prema kome je model industrijalizacije Zapada i kapitalističkog razvoja predstavljen kao univerzalan i nereverzibilan proces. Valerštajn je ponudio objašnjenje međuzavisnosti prostora, vremena i faktora razvoja kao osnovnih elemenata za objašnjenje odnosa zavisnosti između razvijenih i nerazvijenih u svetskom sistemu, baziranog na hijerarhiji i hegemoniji centra u odnosu na periferiju i poluperiferiju, ali i objašnjenje u promeni položaja pojedinih zemalja i regiona unutar svetskog sistema. Valerštajnova teorija nudi objašnjenje zašto su pojedine zemlje i regioni razvijeni, dok ostale karakteriše nerazvijena privreda, koja je uloga ekonomije, a koja politike u tome i može li se to promeniti ako se u obzir uzme učvršćivanje odnosa zavisnosti kao ključnog strukturirajućeg faktora nerazvijenih privreda. Valerštajnov pristup prema kome se kao jedinica analize mora javiti svetski sistem, a ne pojedinačne države, dobiće u narednim decenijama u kojima dolazi do intenziviranja procesa globalizacije posebno na značaju, a time i na potvrdi. U radu će se navedene najvažnije karike Valerštajnove teorije razmotriti sa aspekta ne samo objašnjenja etapa razvoja u ekonomskoj istoriji, već i aktuelnih geopolitičkih tenzija i promena u okviru svetskog sistema, o kojima je on govorio kao o strukturnoj krizi svetskog sistema, ili kapitalističke svetske privrede, kojom se dovodi u pitanje postojeći svetski sistem uz neizvesnost da li će on biti zamenjen boljim ili lošijim sistemom, ili možda sistemima. Svakako, svet se prema Valerštajnovim navodima nalazi u procesu transformacije ili tranzicije postojećeg sistema čija je jedna od najznačajnijih karakteristika neizvesnost.

Jezik

srpski

Datum

2024

Licenca

Ovo delo je licencirano pod uslovima licence
Creative Commons CC BY-NC-ND 4.0 - Creative Commons Autorstvo - Nekomercijalno - Bez prerada 4.0 International License.

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode

Predmet

KLJUČNE REČI: TEORIJA SVETSKOG KAPITALISTIČKOG SISTEMA, DRUŠTVENI RAZVOJ, GEOPOLITIČKE PROMENE

KEYWORDS: THEORY OF THE WORLD CAPITALIST SYSTEM, SOCIAL DEVELOPMENT, GEOPOLITICAL CHANGES

Deo kolekcije (1)

o:28218

Ekonomski fakultet