Naslov (srp)

Ispitivanje sadržaja mikro i makroelemenata u uzorcima pčela i njihovih proizvoda : doktorska disertacija

Autor

Spirić, Danka, 1981-

Doprinosi

Teodorović, Vlado, 1962-2020
Ćirić, Jelena, 1985-
Dimitrijević, Mirjana, 1969-
Đorđević, Vesna Ž., 1972-
Petrović, Zoran, 1967-
Stajković, Silvana, 1970-

Opis (srp)

Cilj istraživanja u okviru ove studije bio je ispitivanje sadržaja pojedinih mikro i makroelemenata (natrijum, magnezijum, kalijum, kalcijum, hrom, mangan, selen, gvožđe, kobalt, nikl, bakar, cink, arsen, kadmijum, olovo i živa) u uzorcima pčela (pčele izletnice, pčele sa zatvorenog i otvorenog legla i trutovi) i njihovih proizvoda (med, perga, vosak), kao i proučavanje distribucije mikro i makroelemenata u odnosu na geografski položaj košnica i sezonski uticaj paše, odnosno dostupnost biljaka.Za potrebe ove studije prikupljani su uzorci sa tri različita lokaliteta, podnožje planine Rudnik (bagremova i livadska paša), okolina Lazarevca (bagremova paša) i sa Fruške Gore (lipova paša). Priprema uzoraka za instrumentalno određivanje izvršena je metodom mikrotalasne digestije, a koncentracije elemenata određene su primenom masene spektrometrije sa indukovano kuplovanom plazmom (ICP-MS), sa kolizionom ćelijom, u KED modu. Određivanje se zasnivalo na merenju koncentracija izotopa 23Na i 39K.Rezultati dobijeni u okviru naših istraživanja ukazuju da je najveći sadržaj mikro i makroelemenata utvrđen uglavnom u pčelama izletnicama. Ova činjenica se posebno odnosi na toksične elemente As, Cd i Pb u pčelama izletnicama, što ukazuje na njihovu potencijalnu ulogu kao bioindikatora zagađenja životne sredine. Posmatrano po lokalitetima, najveće količine makroelemenata, Mg i Ca utvrđene su u pčelama izletnicama sa lokaliteta okoline Lazarevca odnosno sa Fruške gore, najveći sadržaj Na u pčelama zatvorenog legla sa Rudnika, a K u trutovima sa Fruške gore. Najveće količine mikroelemenata Fe, Co, Cu i Zn dokazane su u pčelama izletnicama iz pčelinjaka na livadskoj paši, na Rudniku, Cr u pčelama na bagremovoj paši, na Rudniku, Mn u pčelama na bagremovoj paši na Fruškoj gori, a Ni u pčelama na bagremovoj paši kod Lazarevca. Od toksičnih elemenata, najveće količine As su konstatovane u pčelama izletnicama iz pčelinjaka na bagremovoj paši u okolini Lazarevca, Cd u pčelama na lipovoj paši na Fruškoj gori i Pb u pčelama na obe paše na Rudniku.Od pčelinjih proizvoda, najveće količine svih mikro i makroelemenata dokazane su u pergi na svim lokalitetima, osim Pb i Cr sa najvećim vrednostima u vosku sa Fruške gore. Međutim, pošto se perga, zbog svojih lekovitih svojstava, uglavnom koristi u malim količinama, u terapeutske svrhe kao pomoćno lekovito sredstvo, a vosak se ne koristi u ishrani, najznačajniji pčelinji proizvod, od posebnog nutritivnog i higijenskog značaja je med. Po lokalitetima, najveće količine makroelemenata Mg, K i Ca su dokazane u medu sa lokaliteta Fruške gore, a najveća količina Na je dokazana u medu sa livadske paše na Rudniku. Najveće količine mikroelemenata Cr, Mn i Fe, dokazane su u medu sa lokaliteta Fruške gore, a najveće količine Ni, Cu i Zn su dokazane u medu pčela na livadskoj paši, sa lokaliteta na Rudniku. Od toksičnih elemenata, najveće količine As su ustanovljene u medu iz pčelinjaka na bagremovoj paši, a Cd i Pb u medu sa livadske paše na Rudniku. Najveće količine Na i Ca su utvrđene u pergi sa lokaliteta Fruška gora, Mg u pergi sa livadske paše na Rudniku, a K u pergi sa istog lokaliteta, tokom bagremove paše. Od mikroelemenata, najveće količine Cr su dokazane u pergi sa lokaliteta Lazarevac, elementi Mn, Ni, Cu i Zn u pergi sa lokaliteta Fruška gora, a Fe i Co u pergi sa lokaliteta Rudnik, livadska paša. Od toksičnih elemenata, najveće količine As su konstatovane u pergi iz pčelinjaka u okolini Lazarevca, Cd u pergi iz pčelinjaka na Fruškoj gori, a Pb u pergi iz pčelinjaka na livadskoj paši na Rudniku. U vosku sa lokaliteta Fruška gora dokazani su svi makroelementi, (Na, Mg, K, Ca), u najvećim količinama. Od mikroelemenata, najveće količine Cr, Fe, Co, Cu i Zn dokazane su u vosku sa lokaliteta Fruška gora, a najveće količine Mn i Ni dokazane su u vosku pčela na livadskoj paši, sa Rudnika. Najveće količine As su konstatovane u vosku iz pčelinjaka u okolini Lazarevca, a Cd i Pb u vosku pčelinjaka sa lokaliteta Fruška gora.Količine Se i Hg su u svim vrstama pčela i pčelinjih proizvoda sa svih lokaliteta bile ispod limita detekcije metode.

Opis (srp)

Veterinarstvo - Bezbednost hrane /Higijena i tehnologija namirnica animalnog porekla / Veterinary medicineScientific discipline: Food safety- Hygiene and technology of foods of animal origin Datum odbrane: 19.07.2023.

Opis (eng)

The goal research in the framework of this study was an examination of micro - and macroelements content (sodium, magnesium, potassium, calcium, chromium, manganese, selenium, iron, cobalt, nickel, copper, zinc, arsenic, cadmium, lead and mercury) in the bee samples (excursions bees, bees from closed and open brood and drones) and their products (honey, bee bread, wax), as well as distribution of micro and macroelements in relation to the geographical position of hives and seasonal influence of graze, from available plants.For the purposes of this study, samples were collected from three different localities, the foot of Mount Rudnik (acacia and meadow pasture), the surroundings of Lazarevac (acacia pasture) and from Fruška Gora (linden pasture). The preparation of samples for instrumental determination was carried out using the microwave digestion method, and element concentrations were determined using inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS), with a collision cell, in KED mode. The determination was based on the measurement of 23Na and 39K isotope concentrations.Results obtained in this study indicate that the biggest content of micro - and macroelements is determined in excursion bees, mostly. This fact specially concerns the toxic elements As, Cd and Pb in excursions bees, with locality Rudnik and Fruška gora, indicating their potential role as bioindicators of environmental pollution. Location Lazarevac is specific because its immediate proximity to mine "Veliki Crljeni". Observed by location, there is no difference in the content of Na in the excursion sites, except for the location of Fruška Gora, where the content of Na is lower. Observed by locality, the highest amounts of macroelements, Mg and Ca, were determined in the excursion bees from the localities around Lazarevac, i.e. from Fruška gora, the highest content of Na in bees of closed brood from Rudnik, and K in drones from Fruška gora. The highest amounts of microelements Fe, Co, Cu and Zn were found in excursion bees from apiaries on meadow pasture, at Rudnik, Cr in bees on acacia pasture, at Rudnik, Mn in bees on acacia pasture on Fruška Gora, and Ni in bees on acacia graze near Lazarevac. Of the toxic elements, the highest amounts of As were found in bees traveling from apiaries on acacia pastures in the vicinity of Lazarevac, Cd in bees on linden pastures on Fruška Gora, and Pb in bees both pastures on Rudnik.The highest amounts of all micro- and macroelements, of the bee products, were proven in bee bread from all localities, except Cd an Pb in wax samples, from Fruška gora. However, since bee bread, due to its medicinal properties, is mostly used in small quantities, for therapeutic purposes as an auxiliary medicinal agent, and wax is not used in food, the most important bee product, for nutrition, with special nutritional and hygienic importance, is honey. The highest amounts of macroelements Mg, K and Ca were found in honey from the Fruška Gora locality, and the highest amount of Na was found in honey from the meadow pasture at Rudnik. The highest amounts of microelements Cr, Mn and Fe were found in honey from Fruška gora, and the highest amounts of Ni, Cu and Zn were found in the honey of meadow pasture, from the location at Rudnik. The highest amounts of As were found in honey from apiaries on acacia pasture, and Cd and Pb in honey from meadow pasture on Rudnik. The highest amounts of Na and Ca were determined in the bee bread from the Fruška gora site, Mg in the bee bread from the meadow pasture at Rudnik, and K in the bee bread from the same locality, during acacia grazing. The highest amounts of Cr were found in the bee bread from the Lazarevac site, the elements Mn, Ni, Cu and Zn in the bee bread from the Fruška gora locality, and Fe and Co in the bee bread from the Rudnik locality, meadow pasture. The highest amounts of As were found in beehives from apiaries in the vicinity of Lazarevac, Cd in beehives from apiaries on Fruška gora, and Pb in beehives on meadow pastures in Rudnik. All macroelements (Na, Mg, K, Ca) have been proven in the wax from the Fruška gora site, in the largest quantities. The highest amounts of microelements Cr, Fe, Co, Cu and Zn were found in the wax from the Fruška gora site, and the highest amounts of Mn and Ni were found in the wax of bees on a meadow pasture, from Rudnik. The highest amountsof As were found in the wax from the apiary in the vicinity of Lazarevac, and Cd and Pb in the wax of the apiary from the Fruška gora location.

Jezik

srpski

Datum

2023

Licenca

Ovo delo je licencirano pod uslovima licence
Creative Commons CC BY-SA 3.0 AT - Creative Commons Autorstvo - Deliti pod istim uslovima 3.0 Austria License.

http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/at/legalcode

Predmet

OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Tehnologija animalnih namirnica

614.31:638.13(043.3)

OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Tehnologija animalnih namirnica