Naslov (srp)

Uloga obrazovanja na tržištu rada i nejednake obrazovne šanse: empirijska analiza za Srbiju

Autor

Vuksanović, Nemanja, 1990-

Doprinosi

Žarković, Jelena, 1979-
Stamenković, Mladen, 1986-
Lebedinski, Lara, 1982-
Mitrović, Đorđe, 1976-

Opis (eng)

The subject of the doctoral dissertation is the analysis of the economic role of education in thelabour market, observed from the aspects of human capital theory and signalling theory, as well asthe analysis of unequal opportunities in education in Serbia and other Central and EasternEuropean (CEE) countries. The aim of the doctoral dissertation is to empirically determine for theCEE countries the extent to which education improves productivity, or represents a characteristicthat signals productive capabilities, as well as to empirically examine the intensity to whichselected countries are characterized by unequal educational opportunities – which preventseducation from acting as a mechanism for reducing income inequality.The results of the first empirical research, regarding the evaluation of the Mincer equationaccording to the human capital theory, show that the average negative premium on primaryeducation is the highest in Hungary, Romania, and Serbia, and the lowest in Slovakia, the CzechRepublic, and Slovenia. The average negative premium on primary education in Serbia is -11.9%.Also, the results of the research suggest that the average positive premium on high education isthe lowest in Slovakia, the Czech Republic, and Slovenia, and the highest in Croatia, Serbia, andRomania. In Serbia the average positive premium on high education is among the highest in theCEE region and amounts to 18.5%. According to the obtained results, among the countries of theanalysed region, there are significant differences in the extent to which individuals with tertiaryeducation earn more than individuals with secondary education. It has been shown that theeducational structure and the progressiveness of payroll taxation can largely explain thedifferences in the estimated rates of return on investment in education. For example, Serbia ischaracterized by an unfavourable educational structure and low progressiveness in payrolltaxation, so that the action of both factors raises the value of the rate of return on investment inhigh education. The observed differences in educational structure, as one of the main factors thatcan explain the difference in the estimated education premiums, are primarily a reflection ofdifferent policies pursued by the CEE countries in transition. It was pointed out that the degree ofimplementation of transitional reforms for the technological improvement of the economy greatlyinfluenced the shaping of the educational structure of the CEE countries, and consequently the rateof return on investment in a particular educational level.The results of the second empirical study, which refers to the evaluation of the sheepskin effectsequation according to the signalling theory, suggest that a certain pattern of diploma effects amongthe CEE countries can be observed. In all countries of the region, the effects of high educationdiplomas are positive. The impact of the additional year of schooling when it is linked to obtaininga high education degree is significantly higher in the private sector in all analysed countries withoutexception. The largest difference between the effects of high education diplomas between theprivate and public sectors is observed in Serbia, Romania, and Croatia – the range is 5-9 percentagepoints, while the smallest difference in these effects is observed in Slovenia, the Czech Republic,and Slovakia – 2-3.5 percentage points. In all countries of the CEE region, the results of theassessment indicate the existence of a negative premium for an additional year of schooling overthose years necessary for obtaining a university degree. An individual who obtains a four-yearhigh education degree receives a significantly higher wage premium for an additional year ofschooling compared to an individual who obtains a three-year high education degree. But in thecase of an individual who obtains a four-year high education diploma later the effect is negative.Given the greater positive impact of high education diplomas in the private sector, as a competitivesector in which employers have an incentive to sort workers – as opposed to the public sector, thisresult may indicate that among the CEE countries high education can play a signalling role in thelabour market. The obtained results confirm the Wiles test, according to which the identificationof greater diploma effects in the private sector indicates the importance of education as a signallingivmechanism.

Opis (srp)

Predmet doktorske disertacije jeste analiza ekonomske uloge obrazovanja na tržištu rada,posmatrano sa aspekta teorije ljudskog kapitala i teorije signaliziranja, kao i analiza nejednakihšansi u obrazovanju u slučaju Srbije i drugih zemalja Centralne i Istočne Evrope. Cilj doktorskedisertacije jeste da za zemlje ovog regiona empirijski utvrdi u kojoj meri obrazovanje unapređujeproduktivnost pojedinca, odnosno predstavlja karakteristiku koja signalizira njegove produktivnemogućnosti, kao i da empirijski ispita u kojem stepenu izabrane zemlje karakterišu nejednakešanse u obrazovanju, koje negativno utiču na distribuciju obrazovanja te sprečavaju delovanjeobrazovanja kao mehanizma za redukciju dohodne nejednakosti.Rezultati prvog empirijskog istraživanja, koje je posvećeno ocenjivanju Mincerove jednačineshodno postavkama teorije ljudskog kapitala, pokazuju da je prosečna negativna premija naosnovno obrazovanje najveća u Mađarskoj, Rumuniji i Srbiji, a najmanja u Slovačkoj, Češkoj iSloveniji. Prosečna negativna premija na osnovno obrazovanje u Srbiji iznosi -11,9%. Rezultatiovog istraživanja sugerišu da je prosečna pozitivna premija na visoko obrazovanje najmanja uSlovačkoj, Češkoj i Sloveniji, a najveća u Hrvatskoj, Srbiji i Rumuniji. U Srbiji je prosečnapozitivna premija na visoko obrazovanje među najvećima u zemljama Centralne i Istočne Evropei iznosi 18,5%. Prema dobijenim rezultatima, među zemljama analiziranog regiona postojeznačajne distinkcije u tome koliko pojedinci sa najviše stečenim visokim obrazovanjem ostvarujuveću zaradu u odnosu na pojedince sa srednjim obrazovanjem. Pokazano je da obrazovna strukturai progresivnost oporezivanja zarada umnogome mogu da objasne razlike u ocenjenim stopamapovraćaja na ulaganje u obrazovanje. Na primer, Srbiju karakteriše nepovoljna obrazovnastruktura i niska progresivnost oporezivanja zarada, tako da delovanje oba faktora podiže vrednoststope povraćaja na ulaganje u visoko obrazovanje. Uočene razlike u obrazovnoj strukturi, kaojednom od glavnih faktora kojim može da se objasni razlika u ocenjenim stopama povraćaja naulaganje u obrazovanje, pre svega su odraz različitih politika kojima su se zemlje Centralne iIstočne Evrope vodile u tranzicionom procesu. Istaknuto je da je stepen sprovođenja tranzicionihreformi radi tehnološkog unapređenja ekonomije u velikoj meri uticao na oblikovanje obrazovnestrukture zemalja ovog regiona, a posledično i na visinu stopa povraćaja na ulaganje u određeniobrazovni nivo.Rezultati drugog empirijskog istraživanja, koje se odnosi na ocenjivanje jednačine Hangerfoda iSolona prema postavkama teorije signaliziranja, sugerišu da se određeni obrazac kretanja efekatadiploma među zemljama Centralne i Istočne Evrope može uočiti. U svim zemljama posmatranogregiona efekti diploma visokog obrazovanja su pozitivni. Uticaj dodatne godine školovanja kadase ona vezuje za sticanje diplome visokog obrazovanja je izrazito veći u privatnom sektoru međusvim analiziranim zemljama bez izuzetka. Najveća razlika između efekata diploma visokogobrazovanja između privatnog i javnog sektora se uočava u Srbiji, Rumuniji i Hrvatskoj – rasponiznosi 5-9 procentnih poena, dok je najmanja razlika u ovim efektima zabeležena u Sloveniji,Češkoj i Slovačkoj – raspon iznosi 2-3,5 procentna poena. U svim zemljama Centralne i IstočneEvrope rezultati ocenjivanja ukazuju na postojanje negativne premije na dodatnu godinuškolovanja preko onih godina neophodnih za sticanje diplome fakulteta. Pojedinac koji je stekaodiplomu četvorogodišnjeg visokog obrazovanja ostvaruje značajno veću premiju na dodatnugodinu školovanja u odnosu na pojedinca koji je stekao diplomu trogodišnjeg visokogobrazovanja, pri čemu je u slučaju onog pojedinca koji se je stekao diplomu četvorogodišnjegvisokog obrazovanja kasnije efekat te dodatne godine negativan. Imajući u vidu veći pozitivanuticaj diploma visokog obrazovanja u privatnom sektoru, kao konkurentskom u kojem poslodavciimaju podsticaj da vrše sortiranje radnika, za razliku od javnog sektora, ovakav rezultat može daukazuje da među zemljama Centralne i Istočne Evrope visoko obrazovanje može imati ulogusignala na tržištu rada. Dobijeni rezultati potvrđuju Vajlsovu hipotezu, prema kojoj identifikovanjeiivećih efekata diploma u privatnom sektoru ukazuje na značaj obrazovanja kao signalizirajućegmehanizma.

Opis (srp)

Društvene nauke / Ekonomija obrazovanja Social sciences / economics of education Datum odbrane: 12.09.2022.

Jezik

srpski

Datum

2022

Licenca

Ovo delo je licencirano pod uslovima licence
Creative Commons CC BY-NC-ND 3.0 AT - Creative Commons Autorstvo - Nekomercijalno - Bez prerada 3.0 Austria License.

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/at/legalcode

Predmet

OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Ostale zemlje

education premium, sheepskin effects, unequal educational opportunities.

OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Ostale zemlje

premija na obrazovanje, efekti diploma, nejednake obrazovne šanse.