Title (srp)

Anizotropija opažajne daljine i multisenzorna integracija u peripersonalnom prostoru : doktorska disertacija

Author

Todić Jakšić, Tijana, 1985-

Contributor

Tošković, Oliver, 1977-
Todorović, Dejan, 1950-
Marković, Slobodan, 1962-
Zdravković, Sunčica, 1968-

Description (srp)

Naučna saznanja o postojanju razlika između opažene i fizičke realnosti u domenu multisenzorne percepcije opisana su kroz brojne fenomene. Jedan od takvih fenomena koji ugra centralnu ulogu ove studije je fenomen anizotropije opažene daljine. U ranijim studijama je akcenat bio na sagledavanju uticaja vizuelnih i proprioceptivnih informacija (mišiča vrata) na izraženost ovog fenomena. Stoga smo kao glavni doprinos ove studije eksploraciji fenomena anizotropije opažene daljine videli u ispitivanju vestibularnih kao i proprioceptivnih informacija mišića ruku. Variranjem vrste zadatka (navođenja i reprodukcije) smo menjali broj proprioceptivnih informacija dostupnih ispitaniku prilikom procene daljine stimulusa (iz mišića vrata i iz mišića vrata i ruku). Uključivanjem tri grupe ispitanika u studiju smo varirali (ne)dostupnost vestibularnih informacija (dostupne su - opšta populacija, dugo nisu dostupne – gluvi i nagluvi, trenutno nisu dostupne - opšta populacija stimulisana galvanskom vestibularnom stimulacijom). Menjanjem položaja ispitanika prilikom procene daljine smo varirali odnos dva referentna okvira za određivanje pravca posmatranja (tlo ili sopstveno telo). Stoga smo u okviru studije sproveli ukupno 6 eksperimenata koji su organizovani u odnosu na grupu ispitanika i vrstu zadatka. U okviru svakog eksperimenta su postojale po tri eksperimentalne situacije koje se razlikuju po položaju tela ispitanika (sedeći, ležeći položaj na leđima i ležeći položaj na stomaku). Imajući u vidu da su ispitanici menjali položaj tela prilikom procene daljine u analizi rezultata smo pravce definisali u odnosu na telo ispitanika i to: subjektivna vertikala gore (pravac iznag glave), subjektivna vertikala dole (pravac ka stopalima) i subjektivna horizontala (pravac ispred sebe u ravni očiju). Prvi dobijeni rezultati ispitivanja anizotropije opažane daljine kod ispitanika iz opšte populacije u zadatku navođenja (1. eksperiment) i zadatku motorne reprodukcije (2. eksperiment) ukazuju da ispitanici gotovo dosledno daljine lokalizovane na subjektivnoj vertikala gore opažaju kao duže, dok daljine na subjektivnoj vertikali dole opažaju kao kraće od fizički jednakih na subjektivnoj horizontali. Ovi rezultati nas navode na zaključak da efekat anizotropije opažene daline postoji i u peripersonalnom prostoru, kao što je to slučaj u ekstrapersonalnom prostoru. Naime, nezavisno od toga da li ispitanik navodi eksperimentatora (1. eksperiment) ili sam reprodukuje daljinu stimulusa (2. eksperiment) efekat anizotropije postoji u svim položajima tela. Posmatrajući nalaze sa nivoa multisenzorne integracije vizuelnih, proprioceptvinih i vestibularnih informacija stiče se utisak važnosti svih informacija za očuvanje efekta anizotropije. Međutim, razlike u efektima anizotropije između zadataka postoje samo u sedećem položaju kada ispitanik u zadatku motorne reprodukcije opaža subjektivnu vertikalu gore kao dužu od subjektivne horizontale nego u zadatku navođenja, što ukazuje na značaj proprioceptivnih informacija iz mišića ruku na izraženost efekta anizotropije. U narednim eksperimentima imali smo za cilj da ispitamo pre svega doprinos vestiburalnih informacija na pojavu fenomena anizotropije. Naknadni eksperimenti sa gluvim i nagluvim ispitanicima (kod kojih se smatra da postoji dugotrajna kompenzacija deprivacije vestibularne funkcije) ukazuju da nezavisno od toga da li se daljine procenjuju u zadatku navođenja (3. eksperiment) ili u zadatku motorne reprodukcije (4. eksperiment) dobijeni rezultati su konzistentni. Naime, u sedećem položaju i položaju ležanja na leđima ispitanici daljine na subjektivnoj vertikali gore opažaju kao duže od istih na subjektivnoj horizontali, kao što u položaju ležanja na leđima daljine na subjektivnoj vertikali dole opažaju kao kraće od istih na subjektivnoj horizontali. U svim ostalim položajima nezavisno od zadatka ispitanici daljine na pravcima poređenja opažaju kao jednake. Imajući u vidu da se efekat anizotropije javlja samo na pravcima koji uključuju fizičku vertikalu ka zenitu ifizičku horizontalu nalazi nam nedvosmisleno ukazuju na važnost vestibularnih informacija prilikom opažaja daljine objekta. Ovi rezultati nas navode na pitanje na koje se to dodatne informacije oslanjaju gluvi ispitanici pored vizuelnih i proprioceptivnih kako bi efekat anizotropije opstao samo na pravcu koji uključuju procenu daljine u smeru koji se suprotstavlja sili gravitacije? Naša alternatvina objašnjenja su išla u smeru uključivanja u mutisenzornu integraciju i informacije o vrednosti hidrostatičkog pritiska, aktivaciji pojedinih grupa mišića vrata i ruku, kao i o položaju zgloba ruke. Poslednjim eksperimentima smo imali nameru da ispitamo uticaj kratkotrajne deprivacije vestibulatnih informacija GVS-om, na efekat anizotropije opažane daljine. Rezultati ukazuju da ispitanici dosledno i u zadatku navođenja (5. eksperiment) i u zadatku motorne reprodukcije (6. eksperiment) daljine na subjektivnoj vertikali gore opažaju kao duže, a na subjektivnoj vertikalu dole kao kraće od istih na subjektivnoj horizontali u gotovo svim položajima tela. Izuzetak je jedino položaj ležanja na stomaku pri opažaju daljina na subjektivnoj vertikali dole u odnosu na horizontalu i to u oba zadatka. I u ovim ekperimentima smo pretpostavili da se ispitanici pored vizuelnih i proprioceptivnih informacija oslanjaju i na informacije o vrednosti hidrostatičkog pritiska, položaju zgloba ruke, aktivaciji mišića vrata i ruku. Svi nabrojani nalazi su ukazali da je značaj vestibularnih informacija u koordinaciji sa vizuelnim i proprioceptivnim od velikog značaja za pojavu efekta anizotropije opažane daljine kao i da je pored pomenutih informacija analiza dodatnih informacija potpomaže očuvanju efekta anizotropije kada neke od inače dostupnih informacija izostanu. Takođe, doslednost ispitanika u opažaju daljine u oba eksperimentalna zadatka ukazuje da ranije pretpostavljeni primat proprioceptivnih informacija mišića ruke nad vizuelnim prilikom sprovođenja akcije usmerene na objekat ipak nije tako izražen.

Description (srp)

Psihologija - Opšta psihologija / Psychology - General psychology Datum odbrane: 12.05.2021.

Description (eng)

Scientific knowledge on differences between perceived and physical reality in domain of multisensory perception is presented through numerous phenomena. An example of such phenomenon that plays a main role in this study is the anisotropy of perceived distance. In previous studies, the emphasis was on considering the impact of visual and proprioceptive information (neck muscles) on expression of this phenomenon. Therefore, as the main contribution of this study to the exploration of the anisotropy of perceived distance we saw examination of the vestibular information as well as proprioceptive information of the arm muscles. By varying the type of task (guidance or reproduction), we changed the amount of proprioceptive information available to the respondents when estimating the distance of the stimulus (from the neck muscles or from the neck and arm muscles). By including three groups of respondents in the study, we varied the (non)availability of vestibular information (available – the general population, unavailable for a long time - deaf , currently unavailable - the general population stimulated by galvanic vestibular stimulation (GVS)). By changing the position of respondents when estimating the distance, we varied two frames of reference for determining viewing direction (ground or observer’s body). Therefore, as part of the study, we conducted a total of 6 experiments organized in relation to the group of respondents and the type of task. Within each experiment, there were three experimental situations that differed in the position of the respondents' bodies (sitting, supine position or prone position). Bearing in mind that the respondents changed the position of the body when estimating the distance in the analysis of the results, we defined the directions in relation to the body of the respondent: subjective vertical up (direction above the head), subjective vertical down (direction toward the foot) and subjective horizontal (direction in front of respondent at eye level). The first obtained results of the study indicate that in the guidance task (experiment 1) and motor reproduction task (experiment 2) the respondents (general population) almost consistently perceived distances localized on the subjective vertical up as longer, while the distances on the subjective vertical down as shorter than physically equal distances localized on the subjective horizontal. These results lead us to the conclusion that the effect of anisotropy of the perceived distance exists in the peripersonal space as it exists in the extrapersonal space. Namely, whether the respondents guide the experimenter (1st experiment) or reproduce the distance themselves (2nd experiment), the effect of anisotropy exists in all body positions. Observing the findings from the level of multisensory integration of visual, proprioceptive and vestibular information, one gets the impression of the importance of all the named information for preserving the anisotropy effect. However, differences in the anisotropy effect between tasks exist only in the sitting position. Namely, in the motor reproduction task the respondents perceive the subjective vertical up as longer than the subjective horizontal, in relation to the guidance task. This indicates the importance of proprioceptive information, from the arm muscles, on the anisotropy effect. In the following experiments, we aimed to examine the contribution of vestibular information to the occurrence of the anisotropy phenomenon. Experiments with deaf respondents (which are deemed to have long-term compensation for the deprivation of vestibular function) indicate that regardless of whether distances are reproduced in the guidance task (experiment 3) or in the motor reproduction task (experiment 4), the results are consistent. Namely, in the sitting position and the supine position, the respondents perceived the distance on the subjective vertical up as longer than the same distance on the subjective horizontal, just as in the supine position the distance on the subjective vertical down is perceived as shorter than the same distance on the subjective horizontal. In all other positions,regardless of the task, the respondents perceived the distances in the examined directions as equal. Having in mind that the anisotropy effect occurs only on directions that include the physical vertical to the zenith and the physical horizontal, the findings unequivocally indicate the importance of vestibular information when estimating the distance of an object. These results lead us to the question on what additional information do deaf respondents relie on, in addition to visual and proprioceptive, so that the effect of anisotropy can only occur in a direction that involves estimating distance in a direction opposite to the gravity? Our explanation assumed the inclusion of information about hydrostatic pressure, activation of a particular groups of neck and arm muscles, as well as about the position of the wrist, in the multisensory integration. In final experiments, we intended to examine the effect of short-term deprivation of vestibular information by GVS on the effect of anisotropy of perceived distance. The results show that the respondents consistently perceive the distance on the subjective vertical up as longer and distance on the subjective vertical down as shorter than the same one on the subjective horizontal, in almost all body positions in the guidance task (5th experiment) and the motor reproduction task (6th experiment). The only exception is the prone position when respondents observed the distances on the subjective vertical down as equal to the subjective horizontal, in both tasks. In these experiments, we also assumed that respondents, in addition to visual and proprioceptive information, also relied on information on the value of hydrostatic pressure, the position of the wrist, the activation of the neck and arm muscles. All of the findings listed indicated importance of vestibular information in coordination with visual and proprioceptive information for existence of the anisotropy of perceived distance. The analysis of additional information helps to preserve the anisotropy effect when some of the usually available information is missing.

Object languages

Serbian

Date

2022

Rights

Creative Commons License
This work is licensed under a
CC BY-NC-ND 3.0 AT - Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Austria License.

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/at/legalcode

Subject

OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Opšta psihologija

anisotropy of perceived distance, subjective directions of estimation, vestibular information, deaf persons, galvanic vestibular stimulation

Identifiers